شاهد شمال، پایگاه خبری تحلیلی گیلان

رابطه دولت وملت پس و پیش از انقلاب

پنجشنبه,۲۰م مهر ۱۳۹۱ - اجتماعی

اختصاصی شاهد شمال:

در تاریخ ۲۲ بهمن ماه ۱۳۵۷ نهال انقلاب اسلامی ایران با شعار استقلال،آزادی،جمهوری اسلامی بر مبنای ۲/۹۸درصد آرای مردم به رهبری امام خمینی(ره) به بار نشست و مردم بعد از یک دوره تحمیلی حکومت سلطنتی ، به خواسته خود یعنی همان جمهوری اسلامی دست پیدا کردند و این حاکمیت را بر پایه ولایت فقیه بنیانگذاری نمودند که جمهوری اسلامی ایران ثمره این انقلاب شد.

مقصود از “انقلاب ” نیز تعریفی است که استاد مطهری (ره) از این واژه ارائه می دهند. ایشان انقلاب را ” طغیان و عصیان مردم یک ناحیه و یا یک سرزمین علیه نظام حاکم موجود برای ایجاد نظمی مطلوب ” معرفی می کنند..

در مطالعات تاریخی به این نتیجه دست می یابیم که در جوامع گوناگون انقلاب ها به علت نارضایتی مردم از طرز نادرست حکومت و شکاف بین دولت و ملت در آن زمان بوده و مردم که خود را در نقش نداشتن سیاستهای اداری حکومت می دیدند با اهداف و نگرش های متفاوت نسبت به حکومت دست به انقلاب می زدند و بر همین اساس مردم ایران در آن سالها شروع به انقلابی عظیم نمودند و خواستار جمهوری اسلامی شدند.

شهید مطهری(ره)  «جمهوری اسلامی» را چنین تفسیر می کنند: ((مسأله جمهوری مربوط است به شکل حکومت؛ یعنی این که مردم حق دارند سرنوشت خود را خودشان در دست بگیرند و کلمه «اسلامی» محتوای این حکومت را بیان می کند. به این ترتیب، جمهوری اسلامی؛ یعنی حکومتی که شکل آن انتخاب رئیس حکومت، از سوی عامه مردم است و محتوای آن هم اسلامی است و با اصول و مقررات اسلام اداره می شود)).

***

حال به بررسی روابط حاکم بین دولت و ملت در قبل و بعد انقلاب می پردازیم:

در دوره پهلوی تضاد و شکاف بین طبقات باعث می گردید انگیزه جامعه برای مشارکت فعال در فعالیت های اجتماعی ومدنی کمرنگ گردد که این کاهش یا افزایش سطح مشارکت اجتماعی را می توان با کاهش یا افزایش شکاف وفاصله بین دولت و ملت در ارتباط دانست و بعلاوه خانوادهای سلطنتی و حاکمیت طاغوتی از تجمل گرایی هایی برخوردار بودند که منابع آن از بیت المال بود که می بایست برای رفاه جامعه هزینه می گردید که تمامی این مشکلات موجب نارضایتی جامعه در آن زمان بود و از طرفی مردم اجازه تشکیل موسسات و نهادهای اجتماعی برای نظارت بر عملکرد دولت سلطنتی پهلوی را نداشتند،چون رژیم پهلوی می دانست اینگونه نهادها اقتدار و اشتباهات دولت را به چالش میکشد،از این رو تشکیلشان را صلاح ندیده وجلوگیری می نمود.

پس در یک جمع بندی کلی میتوان مشکلات حکومت سلطنتی را اینگونه برشمرد:

                    ·جدایی حکومت از مردم و بی اعتنایی به خواسته های آنها

                    ·تجمل گرایی و فساد مالی

                    ·تشدید شکاف طبقاتی

                    ·عدم اتکا به آرای مردم

                   ·عدم نظارت بر عملکرد حاکم

در دوره مشروطه گروه هایی الهام گرفته شده از انجمن های اروپایی شکل گرفت که می توان این گروه ها را «گروه های میانجی» نامید. یعنی گروه هایی که واسطه ارتباط میان مردم و دولت هستند و هر قدر ارتباط مردم و دولت از طریق این گروه های میانجی بیشتر باشد تضاد بین دولت و ملت کاهش خواهد یافت.این انجمن ها که شکل گیری شان می توانست آغازی برای پیوند دولت و ملت باشد با شروع دیکتاتوری رضاشاه از بین رفتند و دوباره فاصله و شکاف بین دولت و ملت عمیق شد و تا سال های دهه ۲۰ همین گونه ماند.
در فاصله سال های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ یعنی از سقوط رضاشاه تا کودتای ۲۸ مرداد، به ویژه در دوران حکومت مصدق وملی شدن صنعت نفت دوباره انجمن ها، نهادها و مؤسسات مردمی درکنار احزاب سیاسی ومطبوعات آزاد شروع به فعالیت کردند و شکاف بین دولت و ملت و بی اعتمادی مردم نسبت به دولت کاهش یافت که ثمره آن موفقیت دولت در ملی کردن صنعت نفت و حمایت تام وتمام مردم از دولت در این زمینه بود ولی بعد از کودتای ۲۸ بازهم بین دولت و مردم فاصله افزایش یافت ولی اینبار با سیاستی جدید که انجمن ها و موسسات اجتماعی تشکیل گردید اما تمامی این نهادها دولتی بودند و به همین دلیل در انتخابات مجلس تقلب می شد و عناصر ملی نیز در دولت ها حضور نداشتند بنابراین اعتمادی به حکومت نبود.

***

روابط حاکم بعد از انقلاب دولت و ملت

در ابتدا با ذکر ۱ سوال به موضوع مربوطه می پردازیم:

چرا همبستگی اجتماعی در دوران انقلاب و جنگ بسیار زیاد بوده؟

همبستگی اجتماعی در دوران انقلاب یا جنگ بسیار زیاد می شود و جرائم اجتماعی و ناهنجاری ها کاهش می یابد. زیرا مردم زندگی عادی را برای موفقیت در یک امر مهمتر به حالت تعطیل در می آورند. شکاف بین دولت و ملت نیز کاهش می یابد، اما بعداز پایان جنگ تورم، بیکاری، مشکلات جوانان و بحران های مختلف ـ که امروز دامنگیر ما هم شده است ـ دوباره این شکاف را افزایش می دهد. اگر این شکاف بوسیله احزاب، انجمن ها، مطبوعات و نهادهای اجتماعی و مدنی پر شود همیاری دوران جنگ پس از آن نیز ادامه پیدا خواهد کرد و گرنه حذف این مؤسسات میانجی بی اعتمادی، دلسردی و دلزدگی مردم رابیشتر کرده وباعث می شود آنها تمایلی به مشارکت وسیع وسازمانی در قالب نهادهای مدنی واجتماعی نداشته باشند. در چنین شرایطی صرفاً برخی مشارکت های مدنی و اجتماعی محدود، بدون سازمان غیررسمی در قالب گروه های ناشناس و در چارچوب احساسات ملی و دینی، شکل می گیرد. کما اینکه نمونه هایی از این نوع مشارکت اجتماعی را می توانیم در کشور خودمان ببینیم. در دولت فعلی که با شعار و برنامه توسعه سیاسی و اجتماعی در مسند قدرت قرار گرفته ، شاهد آن هستیم که اقدامات قابل توجهی از قبیل برگزاری انتخابات شوراها و کمک به شکل گیری نهادهای مدنی و غیردولتی داشته است و دولت سعی دارد خودرا به ملت و جامعه نزدیک و نزدیکتر نماید تا بتواند برای رشد و پیشرفت مملکت از حمایت ملت استفاده نماید که این بسیار ارزنده ومی باشد.

حال برای اینکه این اقدامات در طولانی نتیجه دهد چه باید کرد؟
دولت برای کمک به افزایش سطح مشارکت اجتماعی و مدنی مردم باید اولاً از طریق رادیو، تلویزیون، مجلات و… در مورد زمینه های شکل گیری مؤسسات و نهادهای مدنی، نقش وتأثیر آنها در زندگی اجتماعی افراد جامعه و کارکردهای آن، به شهروندان آموزش بدهد و ثانیاً با آزادی عمل بیشتر دادن به مردم برای تشکیل نهادهای میانجی، انجمن ها، سندیکاها و… ارتباط مردم با هیأت حاکمه را افزایش دهد.
ایجاد فضای سیاسی بازتر به تحقق این مهم بسیار کمک خواهد کرد . فراموش نکنیم فاصله میان مردم و هیأت حاکمه، در دراز مدت به بی تفاوتی مزمن مردم نسبت به مشارکت در امور اجتماعی، مدنی و سیاسی منتهی خواهد شد. و این درنهایت جامعه را ازدرون خواهد پوساند.

***

همانطور که گفته شد مردم بارها از جهات مختلف از دولت و مسئولین حمایت نمودند و این را می توان در راهپیمایی ها و اتنخابات مشاهده نمود.ملت شریف ایران در تمامی انتخابات پای صندوق های رای می آیند تا به فرمان بنیانگذار جمهوری اسلامی و ولایت فقیه جامع عمل بپوشانند.

حال تنها خواسته این مردمان کم توقع و غیور اشتغال می باشد که به همراهش بسیاری از مشکلات دیگر پوشش داده می شود.در ایران اسلامی که دارای منابع طبیعی و غیر طبیعی بسیاری می باشد مقوله اشتغال می بایست یک امر،دست یافتنی باشد و تبدیل این امر به یک معضل خود می توانند مشکلات بزرگتری از لحاظ مدیریت اجتماعی به وجود بیاورد.با ایجاد اشتغال می توان بسیاری از مشکلات جامع چه در امر اجتماعی و چه در امر اقتصادی،سیاسی را کنترل نمود ، به طور مثال اگر بخواهیم اشتغال را جایگزین بیکاری نماییم ناخواسته از فسادهای اخلاقی،اعتیاد و طلاق و بسیاری دیگر از این مشکلات اجتماعی جلوگیری می گردد،حتی با برنامه ریزی مطلوب اشتغال می توان نرخ رشد جمعیت را هم متناسباً کنترل نمود.پس مسئولین و نمایندگان برای ارتباط بیشتر با مردم و برخورداری از حمایتشان می باید مقوله اشتغال را به صورت جدی سرمشق برنامه های خود قرار دهند تا این ارتباط بین مردم و مسئولین متقابل گردد.

استاد شهید مطهری(ره) برای بقا و تداوم انقلاب اسلامی می فرماید:

برای بقا و تداوم انقلاب اسلامی ما ۳ رکن اصلی وجود دارد:

۱٫ عدالت اجتماعی ۲٫ استقلال و آزادی ۳٫ معنویت اسلامی

اما در مورد یکی از این ارکان؛ یعنی عدالت اجتماعی جملات خود استاد خواندنی است:

)) اگرپذیرفته باشیم که انقلاب ما انقلابی ماهیتاً اسلامی است یعنی جامع تمام مفاهیم و ارزشها و اهداف در قالب و شکل اسلامی، در اینصورت این انقلاب به شرطی در آینده محفوظ خواهد ماند و به شرطی تداوم پیدا خواهد کرد، که قطعاً و حتماً مسیر عدالتخواهی را برای همیشه ادامه بدهد. یعنی دولتهای آینده واقعاً و عملاً در مسیر عدالت اسلامی گام بردارند، برای پر کردن شکافهای طبقاتی اقدام کنند، تبعیضها را واقعاً از میان بردارند و برای برقراری یک جامعه توحیدی به مفهوم اسلامی آن تلاش کنند]…[ من تأکید می کنم اگر انقلاب ما در مسیر برقراری عدالت اجتماعی به پیش نرود، مطمئناً به نتیجه نخواهد رسید و این خطر هست که انقلاب دیگری با ماهیت دیگری جای آنرا بگیرد))

 

درآخر امیدواریم به لطف خداوند منان و در سایه ولایت فقیه به تمامی آرمانهای امام راحل(ره) دست بیابیم.

سید محمد صادق قنبرزاده

  1. مرتضی شهند مهر ۲۲, ۱۳۹۱ ۱۳:۰۸

    برادر بزرگوار خسته نباشید . مبحث رابطه دولت و ملت باید از دیدگاه گروههای سیاسی با اندیشه های مختلف بررسی گردد. فقط نقل قول از جملات اقای مطهری کفایت نمیکند برای شما ارزوی موفقیت دارم.

  2. بنده خدا مهر ۲۴, ۱۳۹۱ ۱۸:۰۵

    چرا مطالب ارسال شده بنده را نگذاشتید چون واقعییت را گفتم.

  3. پوریا مقدم مهر ۲۴, ۱۳۹۱ ۱۸:۲۴

    باتشکرازدوست عزیزمهندس قنبرزاده مقاله جامع وخوبی بود به امیدمقالات بعدی شما

نظرات مغایر با اصول اخلاقی و قوانین وب سایت منتشر نخواهد شد

*

کليه حقوق اين وب سايت محفوظ است.انتشار محتواي اين وب سايت به شرط درج نام و آدرس سايت بلامانع است.